Categorie archief: onder de toren

Onder de toren 7

Ik zit hier heerlijk onder de toren (in Zeerijp natuurlijk) inspiratie op te doen voor van alles: gespreksgroep, meditatie, Bijbelstudie, catechisatie, vergadering, liturgie, preek en studie. En ik moet denken aan iemand die voorstelde om de Startzondag voortaan Inspiratiezondag te noemen. Dat was wel na een klaagzang van mijn kant, over hoe vreselijk ik het woord startzondag vind. Het klinkt naar een hardloopwedstrijd, waar je aan de start staat. Dan geeft iemand een startschot en ga je rennen. Rennen en rennen maar, tot je ergens in het late voorjaar of de vroege zomer uitgeput aan de finish staat. U / je begrijpt het wel: hoewel ik graag een rondje mag (hard) lopen, maakt het woord Startzondag mij nogal chagrijnig.

Het voorstel van ikzalhaarnaamnietnoemen om het dan voortaan maar Inspiratiezondag te noemen, vind ik eigenlijk geweldig. Want tenslotte houdt het kerkenwerk nooit op, ook in de zomer gaan bijvoorbeeld het pastoraat en de ouderengespreksgroep gewoon door. Maar inspiratie met elkaar delen zo na de zomertijd, dat vind ik een verfrissend idee. Het klinkt mij goed in de oren en ik word ook helemaal niet moe van het woord: Inspiratiezondag.

domie Tjalling

Onder de toren 6

Tijdens mijn vorige twee perioden van studieverlof, heb ik aandacht besteed aan bidden en aan vergeving. Ik had een duidelijk beeld van wat ik wilde gaan bestuderen, mijn vragen waren helder. Het was een door mijzelf georganiseerde reis langs een rijtje boeken, met een duidelijke route.

Voor dit studieverlof heb ik vooraf te weinig tijd gevonden om mijn vragen helder te formuleren. Het is dus dit keer geen georganiseerde reis maar eerder een zwerftocht, met een paar vragen in mijn rugzak. Ik trek van boek naar boek, in de hoop overal iets te vinden als een antwoord op mijn vragen.

Vertrokken ben ik vanuit een tekst uit Johannes 1: 29, Johannes de doper ziet Jezus aankomen en zegt: Daar is het lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt.

Lam van God, dat vind ik een prachtig beeld. Maar ik kan niet uit de voeten met het idee dat dat Lam van God een zondebok zou moeten zijn. Welke betekenissen heeft ‘Lam van God’, is een van mijn vragen.

Bij het woord ‘zonde’ krijg ik vaak de kriebels. Ik vind dat het vaak te snel en onzorgvuldig wordt gebruikt, te oppervlakkig. Daarmee verliest het woord zijn diepe betekenis. Volgens mij moet je die niet zoeken in moralisme (wat je als mens goed of fout doet) maar is het meer een existentieel begrip (loop je als mens verloren of weet je je gevonden).

En wat betekent het ‘wegnemen’ van de zonde van de wereld door het Lam van God? Er is een traditioneel beeld van het Lam dat geofferd wordt in plaats van de mens. Met dat beeld kan ik niet leven, het roept een Godbeeld op waarin ik niet kan geloven. Maar wat doet het Lam van God dan, dat van hem gezegd wordt dat hij de zonde van de wereld wegneemt?

Zoals je / u ziet, ben ik nog wel even onderweg. Ik weet niet of ik antwoorden heb aan het eind van mijn zwerftocht, ik hoop dat ik wel wat inzichten heb om te delen.

domie Tjalling

Onder de toren 5

Wat versterking zou moeten zijn, lijkt meer op verzwakking uit te lopen.

Dat moest ik denken bij het horen van geluiden van onvrede die ontstaan rond de versterkingsoperaties in Loppersum. Mensen lijken soms alle stress en ongenoegen te projecteren op hun buurtgenoten. En stress en ongenoegen zijn er te over, als je steeds in onzekerheid zit over wanneer je je huis uit moet. Het is er als je in je wisselwoning maanden moet wachten op iets simpels maar essentieels als zonnewering. Het is er als je afhankelijk bent van een bureaucratische instantie als het Centrum voor Veilig Wonen en die geven maar niet thuis.

Maar het is natuurlijk zonde om die stress en dat ongenoegen af te reageren op de ander die er ook onder lijdt. Als buurt, als straat, als dorp staan we er samen voor. We kunnen elkaar bijstaan en versterken, om zo sterker uit die hele versterkingsoperatie te komen.

Daarom vind ik het mooi dat er een dorpsgenote is die eens per maand een maaltijd organiseert voor wie maar wil komen. Voor € 5, kun je elke eerste dinsdag van de maand om 18.00 uur (inloop vanaf 17.30 uur) eten in het Dorpshuis Loppersum. Het is een manier om elkaar te ontmoeten en bij te staan, zodat er echt een versterkingsoperatie op gang komt.

O ja, opgeven voor de maaltijd kan via: dorpsmaaltijd@gmail.com

domie Tjalling

Onder de toren 4

Na Pasen was ik voor het eerst twee dagen bij de vergadering van de landelijke synode van onze kerk. Als afgevaardigde van onze classis Noord Oost Groningen ga ik daar naartoe. Ik schrok wel even toen ik – natuurlijk weer te laat, want ja die trein en dan helemaal uit Zeerijp en ook nog eens de weg kwijt raken in het plaatsje Lunteren – de grote deur van de vergaderzaal opendeed: wat een gigantische ruimte! Voorin, op een podium achter tafels, het moderamen van de synode. Boven hen een groot scherm, waarop sprekers in beeld worden gebracht. Je kunt de synode overigens zo ook volgen, op synode t.v.

Ik merkte al snel dat er hard gewerkt wordt op een synodevergadering, er is weinig tijd ingeruimd voor lunch en avondeten, voor koffie en theepauzes. Er moet dan ook een grote hoeveelheid aan onderwerpen besproken worden. De sfeer was gewoon erg goed, je kunt met iedere aanwezige in de wandelgangen zonder problemen een praatje maken. Verder is er veel gebed: ’s morgens een morgengebed, ’s avonds een avondgebed, voor elke maaltijd een gebed van iemand van het moderamen. Je kunt alleen al in de gebeden de kleuren van onze kerk terug horen: iemand uit de Bond bidt met andere woorden dan iemand uit de Lutherse kerk.

Een thema dat al van tevoren veel stof deed opwaaien in de kranten, was de mobiliteit van predikanten. Door allerlei oorzaken blijven predikanten de laatste tijd langer in dezelfde gemeente. Dat is niet altijd goed. Vandaar dat er een voorstel lag om predikant en gemeente te stimuleren om wat meer beweging in het beroepingswerk te krijgen. Ik was niet van alle voorgestelde maatregelen gecharmeerd, ook niet van het voorstel om predikant en gemeente de mogelijkheid te geven na 12 jaar uit elkaar te gaan. Maar het bijzondere is dat je op zo’n synode samen bent als ouderlingen, diakenen, kerkrentmeesters en predikanten. Naast mij zat een kerkrentmeester en juist zijn verhaal liet mij een andere kant zien. Toen heb ik toch maar voor gestemd.

domie Tjalling

Onder de toren 3

In februari heb ik een tweedaagse nascholing gevolgd over de theoloog Peter Rollins, die wel de nieuwe Bonhoeffer wordt genoemd. Rollins werkt een aantal gedachten van Bonhoeffer uit, gedachten die Bonhoeffer in 1944 in zijn gevangenisbrieven opschrijft. Die brieven zijn later gebundeld tot het boek Verzet en overgave. Eén van de gedachten van Bonhoeffer is uitgangspunt geworden van een boek van Rollins: “De vraag van Paulus of besnijdenis een voorwaarde is voor rechtvaardiging, betekent volgens mij voor deze tijd of religie een voorwaarde is voor het heil.”

Geïnspireerd door dit uitgangspunt probeert Rollins een vorm van christelijk geloven te beschrijven zonder religie. Maar niet alleen beschrijft hij dit, hij beoefent het ook in zijn kerkelijke gemeenschap in Belfast.

Of het hem lukt om te geloven zonder religie, dat betwijfel ik. Dat hangt ook van de vraag af wat je onder religie verstaat. Maar ik herken mij zeker in  Rollins verlangen om geloven dicht bij de aarde te houden. Dat zie je bijvoorbeeld aan hoe hij over de opstanding van Jezus schrijft: leven vanuit de opstanding is niet een of ander wegleven (van de ervaring) van dood en vergeefsheid die je vindt in de kruisiging, maar het is een manier van leven middenin dood en vergeefsheid  en echt het leven omhelzen.

Die visie lees ik terug in het Bijbelverhaal over Thomas en de betekenis van de wonden van Jezus. En ik hoor ‘m terug in de opmerking van Bonhoeffer dat het geloof in de opstanding niet het antwoord is op het probleem dood.

domie Tjalling

Onder de toren 2

Als u / je dit leest ben ik gestopt met lesgeven aan de middelbare school. Ik heb het bijna een half jaar gedaan en nu is een geschikt moment om er mee op te houden. Het is een enerverend half jaartje geweest: in het begin was het lesgeven gemakkelijk te combineren met het gemeentewerk, maar langzamerhand merkte ik dat het soms toch erg moeilijk is. Als er een dikke stapel toetsen op mijn bureau lag en de lessen moesten worden voorbereid, voor zondag een preek en dan ook nog een uitvaart. Het was de laatste maanden lastig om beide banen te combineren.

Ik heb veel geleerd van mijn uitstapje, het is ontregelend en dus verfrissend om alles eens anders te doen. Het was ook weer leuk om midden tussen de jongeren te zitten en te zoeken naar manieren om hen iets te leren over levensbeschouwing en godsdiensten. Maar ik heb ook weer ervaren hoe intensief het is, hoe je soms de energie en het geduld uit je tenen moet halen om staande te blijven. Als ik weer voor de klas zou gaan, zou ik het wat betreft onderwerpen anders aanpakken. Nu had ik daarin weinig keuze, ik viel in een vast programma. Ik merkte dat veel leerlingen weinig interesse hebben in hoe bijvoorbeeld het hindoeïsme in elkaar zit. Maar als het over hun eigen levensvragen gaat, dan willen ze graag meedoen.

Nog vier proefwerken nakijken en dan kan ik cijfers en schoolbanken weer uit mijn hoofd zetten. De gezichten van de leerlingen zullen er nog wel een tijdje in rondwarrelen.

domie Tjalling

Onder de toren 1

Er is wat rumoer ontstaan over een uitspraak van de scriba van onze Protestantse Kerk, René de Reuver. In een interview heeft hij gezegd, dat de Islam een godsdienst van vrede is. Daarop is kritiek gekomen van een paar predikanten, die wel begrip hebben voor het PVV standpunt: de islam is een gevaarlijke ideologie. Zij vinden dat de Protestantse kerk met zo’n uitspraak teveel de kant kiest van het linkse deel der natie.

Volgens mij lezen en luisteren zij selectief. René de Reuver heeft letterlijk gezegd: “Natuurlijk heb ik ook de vraag: hoe zit het met de verknooptheid met geweld en islam. Maar je zult het gesprek over islam en geweld pas echt kunnen voeren als je aanvaardt dat de islam ook een godsdienst is die vrede wil.”

Daar komt nog bij dat hij ter voorbereiding op zijn functie onder andere gesproken heeft met Aboutaleb, burgemeester van Rotterdam. Dat is niet iemand die zijn kritiek op radicale moslims onder stoelen of banken steekt, tegelijk is hij zelf moslim.

Je kunt van een godsdienst moeilijk zeggen of hij goed is of slecht, maar je kunt hem wel goed of slecht gebruiken. Een voorbeeld van slecht gebruik las ik deze week in de krant: moslims die op sociale media losgaan over de aanslag in de nieuwjaarsnacht op een discotheek in Istanbul: eigen schuld als je daar bent gedood! Als moslim heb je niets te zoeken in een verdorven danspaleis tijdens het vieren van een haramfeest van ongelovigen.

Gelukkig zijn er dan ook weer moslims die dit soort uitlatingen aan de kaak stellen.

domie Tjalling

Onder de toren 9

We lazen op Tweede Advent de prachtige profetie van Jesaja over lam en wolf vreedzaam samen (Jesaja 11):

Niemand doet kwaad… want kennis van JHWH vervult de aarde, zoals het water de bodem van de zee bedekt.

Prachtig gezegd door Jesaja, maar ik kan er niets aan doen: het gaat over water en de bodem van de zee en gelijk moet ik denken aan de gevolgen van de opwarming van de aarde. Af en toe hoor je verontrustende berichten over de temperatuur op de Noordpool. Net zo verontrustend is het om te horen dat er politici zijn die uitdragen dat de aarde helemaal niet opwarmt: wat je niet met eigen ogen ziet, dat is er niet. Ik zie dat het buiten vriest, dus hoezo opwarming van de aarde!

Redeneerde men ook in de tijd van Noach niet zo… wie gaat er nu een boot bouwen op het land!

De profetie van Jesaja is prachtig. Maar tot de tijd dat de kennis van JHWH de aarde vervult, wil ik mijn ogen niet sluiten voor menselijke kennis. Of misschien zeg ik dat verkeerd: misschien heeft het één wel heel veel met het ander te maken.

domie Tjalling

Onder de Toren 8

Binnenkort hoop ik met een groepje te gaan mediteren. Dat klinkt nogal verheven, maar dat is het niet. Het is eigenlijk gewoon een manier om stil te worden. Om dat te bereiken gaan we een eenvoudige lichaamsmeditatie oefenen: je gaat in gedachten je lichaam langs. En je laat alle andere  gedachten die bij je opkomen, rustig voorbijgaan. Dat gaan we oefenen.

Ik wil de meditatie invullen vanuit de christelijke traditie van mediteren. Zoals dat ook in de Bijbel voorkomt: het overpeinzen van een woord van God. In de loop van de eeuwen is er een aantal manieren van meditatie ontstaan. Twee daarvan gaan we oefenen: de Lectio Divina en de Ignatiaanse methode. We maken daarbij gebruik van een kort stukje uit de Bijbel.

Het gaat daarbij vooral om je hart, niet om je hoofd. Het gaat dus niet in eerste instantie om de juiste uitleg van een tekst, maar om wat jou raakt. De ondertitel van de cursus is niet voor niets: Bijbellezen met hart en ziel.

Ik heb ervoor gekozen om de vier avonden te laten plaatsvinden in de Donatuskerk in Leermens. Dat heb ik gedaan omdat ik vermoed dat de ruimte en de beslotenheid van het koor van de kerk, rust en stilte zullen geven.

Voor tijden en opgave, zie elders in dit kerkblad.

Misschien zie ik je / u op deze avonden!

domie Tjalling

Onder de toren 7

Met ingang van dit nieuwe schooljaar geef ik een aantal lessen op een middelbare school, als leraar godsdienst en levensbeschouwing. Dat is mijn oude vak, dat ik ooit (in het jaar 2000) inruilde voor het predikantschap. Het is een tijdelijk baan, een vervanging wegens ziekte van de vaste docent. Voor mij een mooie gelegenheid om uit te vinden of ik het (nog) leuk vind om voor de klas te staan op een middelbare school. Want de afgelopen jaren heb ik wel steeds lessen GVO (Godsdienstig VormingsOnderwijs) gegeven aan basisscholen hier in de buurt.

Ik zet deze stap uit nieuwsgierigheid en noodzaak. Noodzaak omdat de omvang van de predikantsbetrekkingen steeds kleiner wordt. Ook in Maarland staat de 100% betrekking, die ik nu nog heb, onder druk. Nieuwsgierigheid, omdat ik het interessant vind en inspirerend om naast het predikantschap ook een andere werkkring te hebben.

Ik vind het spannend om weer voor de klas te gaan, ik heb geen idee of ik er vind wat ik ervan hoop.

Voor Maarland betekent het wel, dat ik iets minder actief zal zijn de komende maanden. Een aantal diensten wordt door anderen overgenomen en de lessen GVO geef ik voorlopig niet. Maar als u graag wilt dat ik op bezoek kom, dan kan dat gewoon: een telefoontje of mailtje of mij even aanspreken is genoeg!

domie Tjalling