Categorie archief: Meditatie

augustus 2013

Starten op open monumentendag

Dit jaar valt de Startzondag op open monumentendag. En daar doen wij niets mee. Het thema is het nieuwe liedboek en dat heeft daar niet mee van doen. Bij monumenten gaat het vooral om gebouwen. We kunnen dan denken aan die prachtige kerkgebouwen die hier in de provincie nog veel staan. Daar hadden wij wat mee moeten doen. Want dat zijn toch de monumenten die wij hebben, dat is toch wat wij hebben gekregen uit de handen van  generaties die ons zijn voorgegaan?

Diverse kerkgebouwen staan ook op werelderfgoedlijst van Unesco. Dat bevestigt hoe belangrijk kerkgebouwen als monument kunnen zijn. De Groningse kerken staan er dan nog wel niet op, maar dat doet aan hun belang niets af. Ze zijn en blijven een indrukwekkend cultureel fenomeen.

Nu is er tegenwoordig nog een werelderfgoedlijst. Hij is jonger dan de eerste. Dat is de Lijst van meesterwerken van het orale en immateriële erfgoed van de mensheid. Daarin staan allemaal tradities. Bijvoorbeeld de isopolyfone volksmuziek uit Albanië, die bovenaan de alfabetische lijst staat.  Toevallig, dat is muziek!  Daar draait het ook om op de Startzondag. Het nieuwe liedboek. Ligt daar geen verbinding?

Het liedboek is dan wel nieuw, maar er staat ook veel ouds in. Wat dachten we van de psalmen. Het hele Geneefse psalter staat erin. Dat is samengesteld tussen 15411562.  Die psalmen vormden sinds ruwweg 1600 (1594?)  een belangrijk deel van de erediensten in die oude Groningse kerken.  En op de orgels in de kerken is eeuwenlang op vele manieren op de psalmen gevarieerd. Groningen liep in de 17e eeuw voorop met het gebruik van het orgel als instrument om de gemeentezang te begeleiden. Daarvoor werd er al op de psalmen geïmproviseerd in grote variatie en stijlen. En de psalmen zijn niet alleen beperkt gebleven tot de kerk maar ook thuis en op allerlei plekken zijn ze gezongen en hebben ze tot de harten  gesproken. Persoonlijk vind ik dat onze protestantse psalmencultuur wel op die wereldlijst van het immateriële cultuur mag staan. Het is dan wel niet specifiek Nederlands, maar het heeft in Nederland wel heel veel betekend.

Het eeuwenoude psalmenerfgoed rust op nog veel ouder erfgoed. Namelijk het erfgoed van het geloof in Jezus, gevoed door het woord van profeten en apostelen in de Bijbel en dat al duizenden jaren meegaat. Dat is het wezenlijke erfgoed waar het om gaat in de kerk.

Op dat fundament rusten ook de nieuwe liederen in het liedboek. Het is goed, noodzakelijk zelfs om onze traditie te vernieuwen en nieuwe mogelijkheden te verkennen. In deze tijden vol verandering moet aansluiting bij de huidige cultuur bewaard blijven. Maar laten we onze oude eerbiedwaardige tradities niet vergeten en die koesteren. Dat is het oude Geneefse psalter waard.

Psalm 78:2 (lied 78 in het nieuwe liedboek)

psalm

 

ds. Marco Roepers

 

Juni 2013

gedicht

De ochtendstond heeft goud in de mond. Dat is een spreekwoord over de vroege ochtend. Meestal wordt op vakantiedagen uitgeslapen. Dat is heel begrijpelijk, maar ook wel jammer. Want hoe mooi is die vroege ochtend niet? In het vroege morgenlicht ziet alles er anders, mooier uit dan overdag. De kleuren zijn feller, de schaduwen scherper. En de dauw geeft een grasveld in dat licht een zilverachtige glans. De wereld lijkt wel nieuw, herboren.

Eleanor Farjeo
Eleanor Farjeon

Over die sensatie gaat dit lied: Dit is een morgen als ooit de eerste. Het staat in het nieuwe liedboek als nr. 216. Het is heel bekend omdat het een grote hit is geweest in 1972 van Cat Stevens (youtube). Hij komt al jaren voor in de Top 2000 van Radio 2. Maar het lied is niet door Cat Stevens geschreven. Het is geschreven door Eleanor Farjeon (1881-1965) in 1931. Het is een lied (youtube) om God ‘s morgens te danken voor de nieuwe dag. Het is wat men in Engelstalige landen een hymn noemt. In Nederland noemen we dat een  “Geestelijk lied”, maar hymn klinkt gewoon mooier. Het lied is geschreven op een traditionele Schotse melodie met de naam Bunessan, naar een dorpje op het  Schotse eiland Mull.

Het lied beschrijft een ochtendsensatie: De wereld lijkt wel nieuw in de morgen als hij net geschapen is.  Het is of God net zijn scheppingswoord gesproken heeft.  Zo mooi is het licht, zo zuiver zingen de vogels. En met die vogelzang stemt dit lied in. Het dankt de schepper voor dit nieuwe begin.

De wereld lijkt wel een tuin, het ruikt heerlijk en overal groeit voedsel. Net als in de tuin van Eden, waar de bomen ook vrucht gaven. En eindigt het tweede vers met een zin die refereert aan een zin die in Genesis 1 steeds herhaald wordt: En God zag dat het goed was.

Zo geeft dit lied aan de ochtendsensatie nog meer glans. Het is een nieuw begin, een herschepping. God maakt een nieuwe start met alles. Dat is ten diepste verbonden met het Christelijk geloof. God maakt alles nieuw. Dat was Jezus’ missie.  En de ochtend kan ons daar zomaar aan herinneren.

ds. Marco Roepers